Kunskapsskolan Tåby - Stockholm, Zweden

 

Donderdag 19 april, 8.20 uur;

Of ik een les 'bild' wil overnemen?! En vanmiddag staat er een excursie naar het Nordiska museum op het programma voor klas 8. Of ik mee kan, want ook daar is vandaag tekort aan begeleiding.

Ja hoor! Spannend, want de les begint over 10 minuten en ik heb me niet kunnen voorbereiden, maar een uitdaging en een kans om het onderwijs op deze school van binnen te ervaren.

 

Het vak 'bild', bij ons 'beeldende kunst of kunstvak' wordt gegeven in een lokaal dat voor mij klein en rommelig aan doet. Hoge tafels staan als een slordig blok tegen elkaar aan geschoven. Scharen, potloden en losse blaadjes her en der op de houten vloer. Het aanrechtte dat gebruikt wordt om paletten en penselen schoon te maken is een zooi. In de paar minuten voor de les probeer ik in ieder geval de tafels en stoelen ordelijk te krijgen.

Groep 6 is te groot voor de ruimte, blijkt. Tijdens de workshops Zweeds, Engels en Wiskunde werken de leerlingen in groepen omdat zij dan een keuze maken. Gym, het vak verzorging en dus ook het vak 'bild' wordt klassikaal gegeven. Wat extra krukken worden uit het naast gelegen textiellokaal gehaald en met passen en meten heeft ieder een plek.

 

Na mezelf voorgesteld te hebben, gaan leerlingen aan het werk. Verder met de opdracht waar ze de afgelopen lessen mee bezig zijn geweest; het tekenen van een snoeplandschap. Enkele leerlingen zijn hier al klaar mee en weten niet goed hoe nu verder. Zo als ik dat ook vanuit mijn eigen lessen ken, wordt het dan onrustig en gaan leerlingen 'hangen' of 'klooien'. Een paar meisjes hebben wel begrepen wat de volgende opdracht is: een opdracht met waterverf. Zij werken zelfstandig verder.

Tien minuten voor het einde van de les laat ik de leerlingen hun werk opruimen en de gebruikte spullen schoonmaken. Een enkeling pakt zelf een vaatdoekje om de tafels schoon te maken, het grootste deel wacht af. Tijdens mijn bezoek aan de vorige Zweedse school (in Åseda) is mij al verteld dat het gebruikelijk is dat de docent op ruimt en schoon maakt?!

Ondanks het niet kunnen voorbereiden en de, voor mij, wat rommelige les, was het fijn om weer als docent in een klas te zijn en om weer eens met leerlingen te kunnen werken.

 

Na de gezamenlijke warme lunch, zoals ze dat gewend zijn op de meeste Zweedse scholen, nemen de docente 'textiel' en ik de bus naar het centrum van Stockholm waar we met leerlingen het Nordiska museum zullen bezoeken.

De leerlingen gaan op eigen gelegenheid met het openbaar vervoer naar het museum. Dat vind ik verrassend! 14 jaar en dan al zelfstandig op pad naar zo'n grote stad (Het is ongeveer 45 minuten reizen vanaf de school).

Katarina, de docente, vertelt met dat dit heel gebruikelijk is voor leerlingen van deze school. Sommigen van hen reizen ieder ochtend een uur om op school te komen.

 

Ruim op tijd stappen we het museum binnen. Een groepje van vijf staat ons al op te wachten. De overige vijftig leerlingen komen druppelsgewijs binnen. Aanwezigheid wordt genoteerd. Op vijf meiden na (zij hebben zich een uur voor vertrek ziek gemeld; hoe doorzichtig!) is iedereen er.

Leerlingen krijgen een audiotour met zich mee. Een potlood en een flink pak papier met opdrachten. De afspraak is dat de leerlingen twee uur in het museum zijn en zich dan afmelden bij de docente. Mijn taak: rondlopen, eventuele vragen van leerlingen beantwoorden en hen eventueel voorzien van een gum of puntenslijper. That's it!

En het houden van orde dan? Niet nodig! Alle vijftig leerlingen zijn hard bezig hun opdrachten te maken!

 

Ik knoop een gesprekje aan met een jongen en een meisje die naast me op een bank naar een film over klederdracht zitten te kijken. Ik vraag hen wat ze van dit museumbezoek vinden. "Vinden jullie het leuk om met school dit museum te bezoeken?" Het meisje trekt haar lip op. De jongen steekt van wal: "Ja, ik vind het wel leuk. In ieder geval leuker dan dat ik er op school een film over moet bekijken." Het meisje: "Ik vind het niet zo leuk, maar het is beter dan op school zitten". En hoe zit het dan met de motivatie? Ik zie iedereen aan het werk. "We hebben twee uur om de opdrachten hier te maken. Als we dat niet doen, moeten we ze in onze eigen tijd maken". Oké, dat is dus de motivatie. Mijn leerlingen in Nederland weten dit ook. Maar toch werkt dit bijna nooit als motivatie. Deze Zweedse leerlingen maken een doordachte keus. Heeft dit te maken met de onderwijsvorm die ze aangeboden krijgen?

Ik praat nog even door met het meisje over haar school. Ze geeft aan dat het Kunskapsskolan systeem goed werkt. Althans, de meeste leerlingen kunnen goed overweg met de zelfstandigheid die van hen gevraagd wordt. Zij kiezen voor zichzelf. Ook de moeilijkere vakken plan je in als workshop. Alleen op die manier kun je genoeg kennis en vaardigheden verzamelen om je toetsen te maken.

 

Een leerzame dag. Ook voor mij. In vorm zie ik bij de kunstvakken veel overeenkomsten met het Nederlandse systeem en hoe de lessen beeldende vorming op mijn eigen school aangeboden worden. De groei in zelfstandigheid of eigenlijk bewustzijn is anders. Verrassend, vind ik!